Evcil Hayvan Acil Durumlarda İlk Yardım

Kısa cevap: Evcil hayvan ilk yardım, veterinere ulaşana kadar geçen süreyi güvenli hale getirmektir. Önce kendinizi koruyun, sonra hayvanı sabitleyin. Kanamayı temiz bezle bastırarak durdurun, kırık şüphesinde hareketi kısıtlayın, zehirlenmede kusturmaya çalışmayın. Ve her durumda veterinerinizi telefonla arayarak yolda olduğunuzu bildirin. İlk yardım tedavi değildir; zaman kazandırır.

Acil Durumda İlk 60 Saniye

Panik en büyük engeldir. Şu sırayı ezberleyin:

1. Güvenlik: Acı çeken hayvan ısırır. Köpekte ağız bandajı (fular, bandaj), kedide kalın havlu kullanın.
2. Ortam: Trafik, elektrik kablosu, diğer hayvanları uzaklaştırın.
3. Kontrol: Bilinç var mı? Nefes alıyor mu? Kanama var mı?
4. Haber: Veteriner kliniğini arayın, gözlemlerinizi tek tek söyleyin.
5. Taşıma: Sert bir yüzey veya battaniye ile düz şekilde taşıyın.

Solunum yolu tıkalı olan hayvan hariç, hiçbir durumda ağızdan su veya ilaç vermeyin.

Normal Değerleri Bilin

Neyin acil olduğunu anlamak için normali bilmelisiniz. Sağlıklı günlerde bir kez ölçün, not edin.

Diş etine bastırıp bırakın. Renk 2 saniyede geri dönmüyorsa dolaşım bozuk demektir. Beyaz, mavi ya da tuğla kırmızısı diş eti acil işaretidir.

Kanamayı Durdurma

• Temiz gazlı bez veya havluyu yaranın üzerine koyun.
• 3–5 dakika kesintisiz bastırın. Kaldırıp kontrol etmeyin.
• Bez kanı geçirirse çıkarmayın, üstüne yeni bez ekleyin.
• Bacakta kanama varsa uzvu kalp seviyesinin üstüne kaldırın.
• Turnike yalnızca son seçenektir ve süresini not etmek gerekir; deneyimsizseniz baskı yöntemiyle devam edin.

Tırnak kesimi sırasında damara denk gelmek en sık ev kazasıdır. Kedinizin tırnaklarını keserken yanınızda nişasta veya mısır unu bulundurun; kanayan tırnağa bastırmak çoğu zaman yeterlidir.

Boğulma ve Nefes Darlığı

1. Ağzı açın, dili öne çekin, cismi görüyorsanız alın.
2. Görmüyorsanız körlemesine parmak sokmayın; cismi ileri itersiniz.
3. Küçük hayvanı arka bacaklarından tutup baş aşağı sarkıtın, sırtına avuç içiyle 4–5 kez vurun.
4. Büyük köpekte arkasından sarılıp son kaburgaların altına doğru hızlı yukarı bastırın.
5. Cisim çıksa bile boğaz zedelenmiş olabilir; kontrol için kliniğe gidin.

Zehirlenme

Çikolata, üzüm, soğan, sakızdaki ksilitol, antifriz, fare zehri, zambak (kediler için ölümcül) en sık nedenlerdir.

• Ambalajı veya bitki parçasını yanınıza alın.
• Ne kadar ve kaç dakika önce alındığını tahmin edin.
• Kendi başınıza kusturmayın. Asit, alkali ve petrol ürünlerinde kusma yemek borusunu ikinci kez yakar.
• Tüye veya pençeye bulaşan maddeyi ılık su ve az miktarda bulaşık deterjanıyla yıkayın; hayvan yalamasın.
• Süt vermek yararsızdır, bazı zehirlerin emilimini artırır.

Sıcak Çarpması

Aşırı soluma, koyu kırmızı dil, sendeleme, salya. Kısa burunlu ırklar daha çabuk etkilenir.

• Gölgeye alın, ıslak havluyla karın, koltuk altı ve kasıkları serinletin.
• Buz ve buzlu su kullanmayın; damarlar kasılır, ısı içeride kalır.
• Kendi içiyorsa az az ılık su verin, zorla içirmeyin.
• Isı 39,5 °C altına inince serinletmeyi bırakın ve yola çıkın.

Nöbet (Havale)

• Ağzına elinizi veya cisim sokmayın; dilini yutmaz.
• Etraftaki sert eşyaları çekin, ışığı kısın, sessiz olun.
• Başlangıç saatini not edin. 3 dakikayı geçen veya arka arkaya gelen nöbet acildir.
• Nöbet sonrası hayvan şaşkın olur; en az yarım saat sakin bir odada tutun.

Kusma ve İshal

Tek seferlik kusma genelde beklenir. Kediniz kusuyorsa neden ve nasıl yardım edeceğiniz ayrı bir konu; ama şu durumlarda beklemeden gidin: kanlı kusmuk, 24 saatte üçten fazla kusma, karın gerginliği, kusmaya çalışıp hiçbir şey çıkaramama (özellikle büyük köpekte mide burulması işareti olabilir).

Hafif vakada 6–8 saat yem kesip küçük porsiyonlarda su verin. Yavru köpek ve yavru kedilerde aç bırakma süresi kısa olmalı; şeker düşmesi hızlı gelişir.

Evde Bulunması Gereken İlk Yardım Çantası

• Steril gazlı bez, kendinden yapışkanlı bandaj, makas, cımbız
• Dijital termometre ve kayganlaştırıcı jel
• %0,9 serum fizyolojik (göz ve yara yıkama için)
• Povidon iyot solüsyonu, tek kullanımlık eldiven
• Nişasta, kene çıkarma aparatı, 10 ml şırınga (ağızlıksız)
• Battaniye, taşıma kutusu, ağızlık ya da geniş